Esenlikler, bugün sizlerle müzik tarihinin belki de en karanlık, gizemli ve ürpertici albümlerinden birini inceleyeceğiz: Massive Attack’ten Mezzanine.
Aslında albümün ilk ismi Mezzanine olarak kararlaştırılmamış. Yapılış sürecinde Massive Attack içerisinde çok ciddi derecede (Mushroom’un albümden sonra gruptan ayrılmasına yol açacak derecede) kavgalar yaşanmış. Bu nedenle bu kaosu iyi özetlediğini düşündükleri için “Damaged Goods” adını vermek istemişler. Bu isim de Gang of Four’un ünlü şarkısından geliyor. Daha sonrasında bu karmaşayı anlatması açısından daha uygun buldukları, “ara/asma kat” anlamına gelen Mezzanine ile değiştirmişler. Kelime seçimi olarak da bence sadece bir İngiliz grubun kullanabileceği bir kelime olmuş. Bunu da albümden herhangi bir şarkıyı bir kez bile duysa herkesin aklında kalmasından anlayabiliyoruz.
Albüm kapağında kullanılan görsel ise ilk çıktığında birçok insan tarafından örümcek olarak anlaşılmış. Bu da gayet normal çünkü Robert Del Naja, albümün hazırlanış döneminde kafasını örümceklerle ve onların yaşamıyla ilgili bozmuş. Takıntı derecesinde ilgi duyunca kapakta da örümcek olmasa bile bir eklem bacaklı bulunsun istemiş. Bu ikonik kapak fotoğrafı ise doğa tarihi fotoğrafçısı Nick Knight’a ait. Böceğin cinsi ise literatürde kınkanatlı olarak geçiyor. Bana kalırsa albüm bir canlı olsaydı görsel olarak örümcekten sonra bu böcek olmalı derdim. Her yönüyle albümü çok iyi yansıtan, ikonik bir kapak.
2018’de albümün 20. yılı şerefine ise muhtemelen kimsenin aklına gelmeyecek bir şey yapıldı. Albüm tamamen dijital veriler halinde DNA moleküllerine kaydedildi. 928 bin DNA strandına saklanarak genetik bir materyale dönüştürülen ilk albüm olarak tarihe ismini bu şekilde de yazdırmış oldu.

Ciddiyim, Balık Ayhan.
Albümde kullanılan sample’lar grubun başına ilerleyen yıllarda sonu gelmez belalar açıyor maalesef. Özellikle Exchangeve Black Milk gibi şarkılarında kullandıkları sample’ların telif krizleri çok uzun süreler boyunca grubu uğraştırıyor. Hatta o kadar bunaltmış olmalı ki bir sonraki albümleri 100th Window’da tek bir tane dahi sample kullanmıyorlar.
İnternete acaba hangi sample’ları kullanmışlar diye yazdım, hepsini gösteren bir site buldum ve hayatımın en büyük şoklarından birini yaşadım desem yeridir. Bu grubu “plak avcılığı” olarak da nitelendirebileceğimiz bu meşgale sayesinde tanıdım ve iyi ki de dinleyerek merakımın devamını getirmişim. Bu konuda ise beni en çok şaşırtan nokta Balık Ayhan’dan sample almış olmaları. Kendisini küçük gördüğümden veya sevmediğimden değil bu şaşkınlığım; grubun ülkemizde bile Balık Ayhan’ı duymayan insanlar varken bu kadar derinlikli bir şekilde müzik yapmaları. “İstanbul” adlı şarkısından sample alıp Inertia Creeps şarkısında kullanmışlar. Ben de şarkıdan hangi kısmı almışlar diye merak ettiğim için oturup dinledim ve sample kesimi için bile çok ufak sayılabilecek bir kısmı alınmış. Yine de şarkı için önemli bir hava katmış diyebilirim.

Şarkılar Hakkında Yorumlarım
Albümün en büyük iki hitinden biri Angel. Bu şarkıya son zamanlarda hepimiz sosyal medyada dizi ve film editlerinde kullanılırken denk geliyoruz. Editlerin yanı sıra gerçekten de filmlerde kullanılmış bir şarkı (ör. Guy Ritchie’nin Snatchfilmi). Arka planda çalınmış olsa da akılda kalıcı bir şarkı olduğunun hepimiz az çok farkındayızdır diye düşünüyorum. Albümün hipnotik ve gizemli havası en çok bu şarkıda hissediliyor diyebilirim. Sürekli tekrar eden ritimler, riff’ler ve Horace Andy’nin büyüleyici sesi şarkıyı tabiri caizse bambaşka bir boyuta taşıyor. Sakin havasının içerisine kaosa sürükleyen distortion’lu sesler dahil oluyor ve resmen dumura uğruyorsunuz. Kabul etmek istemediğiniz bir gerçek, ne kadar unutmak isterseniz isteyin asla gözünüzün önünden silemeyeceğiniz bir biçimde yüzünüze çarpılıyormuş gibi hissettirdi bana bu şarkı. Şarkının kökleri aslında Horace Andy’nin “You Are My Angel” şarkısına dayanıyor, bu da 1970’li yıllara kadar gidiyor. Grup albüme başlarken akıllarında bu şarkı değil, The Clash’ten “Straight to Hell” şarkısını cover’lamak varmış. Horace Andy ise koyu bir Rastafarian olduğu için Hell kelimesini kullanmayı reddetmiş. Böylelikle hepimizin hayranlıkla dinlemiş olduğu Angel ortaya çıkmış oldu.
Grubun en çok dinlenen şarkısı olan Teardrop’a gelelim. Şarkı ilk olarak Madonna’ya gitmiş vokal için ancak olumlu sonuç alınamamış. Grup da bunun üzerine “Seslerin Kraliçesi” Elizabeth Fraser’a gitmiş. Şahsen iyi ki Madonna olmamış diyorum, şarkı bu hâliyle mükemmel. Fraser şarkıyı romantik olarak etkilendiği Jeff Buckley için yazıyor. Şarkının kaydından kısa bir süre önce Buckley’nin kaybını yaşayan Fraser, yıllar sonra stüdyoda ağlamaktan şarkıyı kaydedemediğini, kelimelerin neredeyse her seferinde yastan boğazında düğümlendiğini söylüyor. Şarkıdaki nefes nefese kalmış, takatsiz ve kırılgan melodiler, vokaller şarkının atmosferini oluşturuyor. Şarkının sözlerinde yasını ne kadar derinden yaşadığını anlayabiliyoruz. İlk dinlediğimde beni her yönüyle çok derinden etkilemişti. İnsana farkındalık kazandırdığını düşündüğüm bir parça…
Sırada ise dinlemekten en keyif aldığım parçalardan birisi var: Inertia Creeps. Şarkıyı dinlerken hissettiğim ilk şey bana inanılmaz bir şekilde tanıdık gelmesiydi. Atmosferi sanki bir çölde mahsur kalmışsınız da yolunuzu bulmaya çalışıyormuşsunuz gibi hissettiriyor. Ancak durum tam olarak da öyle değilmiş çünkü parçanın ana ilham konusu İstanbul. Robert Del Naja, 1990’lı yıllarda İstanbul’a bir ziyarette bulunmuş. Kendisi sokak müziklerinden, ezan seslerinden ve şehrin kendine has hipnotik kaosundan çok etkilenmiş. “Inertia” kelimesi atalet anlamına geliyor, bu da o zamanlar yaşadığı hissi tam olarak anlatan bir kelime. Kişisel olarak İstanbul’da yaşamış olduğu yıpratıcı ve karmaşık ilişki dönemi de sözlerde kendisini gayet açık bir biçimde ifade ediyor. Perküsyonlar, klavye ve yaylılarda kullanılan Hicaz makamı şarkının bu atmosferine cuk diye oturmuş diyebiliriz.
Son yorumum albümün en uzun şarkısı olan Group Four’a olacak. Beni atmosferiyle en çok içine çeken, karanlık hissettiren şarkı oldu. Tüm albüm boyunca birikmiş tüm gerilimi zirveye taşıyan bir eser. Sanki tüm albüm bir sır ve bu şarkı da o sırrı bir kutuya koyup gömmek ve anahtarını denizin derinlerine yollamak gibi. Vokalde yine Fraser var, yine döktürmüş diyorum. En çok etkilendiğim noktalardan birisi ise şarkının ikinci yarısında giren dehşet verici tondaki gitarlar. Basit ritimler, süreklilik ve karanlık… Galiba en iyi bu sözlerle açıklayabilirdim.
Genel olarak her ne kadar muhteşem bir albüm olsa da atmosferi itibarıyla herkese hitap etmeyebiliyor, hatta sevsek bile bazen bir noktada dinlerken yorabiliyor. Yine de bu bir başyapıt olduğu gerçeğini değiştirmez. Herkesin bir kez de olsa dinlemesi gerektiğini düşündüğüm bir albüm. Ben de en yakın zamanda plak koleksiyonuma eklemek istiyorum. Benim için müziksel anlamda dönüm noktası yaşadığım albümlerden birisi oldu. İstanbul’u ne kadar sevdiklerini de öğrenmiş olduk bu yazı vasıtasıyla. Umarım canlı bir şekilde dinlemek de nasip olur bir gün. İlk duyduğumuz zamanki kadar benzersiz bir deneyim olacağından eminim.
Haftalık Bültene Abone Ol
Yeni yazılar ve öne çıkanlar her hafta e-postana gelsin.
Yorumlar
Henüz yorum yok. İlk yorumu sen yaz!
Yorum yazmak için topluluğa katıl. Ücretsiz, bir dakika sürer.






