Bu yıl Viyana’da gerçekleşen 70. Eurovision Şarkı Yarışması arkasında bolca boykot, eleştiri ve soru işareti ile sona erdi. Yarışmayı hem halk hem de jüri oylamasında zirveyi kimseye kaptırmayan komşu Bulgaristan kazandı. Biz de Bir Baba Indie ekibi olarak Viyana’da yarışmayı yerinden takip ettik. Şimdi gelin, biraz daha içeriden neler olup bittiğini anlamaya çalışalım.
AZALAN ÜLKE SAYISI – GERİ DÖNDÜRÜLEN ÜLKELER
Bunun için bu sezonun en başına gideceğiz. Bildiğiniz üzere ekim ayında İsrail’in yarışmaya devam edip etmeyeceğinin belirlendiği oylama sonrasında 5 ülke (İspanya, Hollanda, Slovenya, İrlanda ve İzlanda) boykot ederek yarışmadan çekildi. Hatta Slovenya yarışma esnasında Filistin belgeseli yayınlarken, İspanya da yarışma saatinde insan haklarına vurgu yapan bir bildiri ekranlara getirdi. Bu ülkelerden Big 5 içinde yer alan İspanya, yarışmaya en büyük negatif etkiyi getirmiş oldu. Hem fanatik hayranlarının eksikliği hem de nüfus bakımından izleyici sayısına yansıma ihtimali EBU’yu da hareketlendirdi.
Katılan ülke sayısı oldukça azalınca telaşlı bir şekilde yeni ülke ekleme yoluna gittiler. Bunun için de önceki senelerde yarışmış ama geri çekilmiş ülkelerle görüşmelere başladılar. Daha önce maddi sebeplerle geri çekilen Romanya, Bulgaristan ve Moldova ile anlaşmaya varıldı. Yarışmaya katılım masraflarını dert eden bu üç ülkeye “sponsor” yardımı yapıldı. İşte tam olarak burası iplerin koptuğu yer oldu. Çünkü yarışmanın ana sponsoru Moroccanoil, bir İsrail markası. Ve bu kozmetik markası, bu üç ülkenin ulusal elemelerine sponsor oldu. Bu ülkelerden daha önce görmediğimiz kalitede prodüksiyonlar izlemeye başladık.
BAHİSLER – AÇIKLAMALAR
Biraz daha yarışmaya yakın dönemlere gelelim. Şarkılar belli olduktan sonra büyük bir farkla Finlandiya favori gösterilmeye başlandı. Bahislerde de arayı finale kadar açarak geldi. Finlandiya temsilcisi Linda ve Pete, İsrail karşıtı söylemleriyle gündem oldu. Bu yüzden de hatırı sayılır bir fan kitlesini peşine taktı. Zaten yarışmadan soğumaya başlamış olan bir kesimin tutunacak dalı oldular.
Finlandiya hükümeti de benzer açıklamalarda bulununca, İsrail tarafından Finlandiya’nın kazanmasını istemediklerini, eğer kazanırlarsa sonraki sene rahat edemeyecekleri yönünde açıklamalar gelmeye başladı. Yine benzer biçimde İsveç temsilcisi Felicia da İsrail’in yarışmadaki varlığını desteklemediğini açıkça dile getiren bir diğer isimdi. Buna zıt olarak ise Danimarka temsilcisi, paylaştığı Instagram hikayesinde bulunan bilgisayar üzerinde yer alan İsrail destekçisi stickerları nedeniyle eleştirilerin odağı oldu. Yine de bahislerde üst sıralarda yer alıyordu.
İSRAİL BOYKOTLARI – PROVALAR – CANLI ŞOVLAR
Prova haftasına geldiğimizde ise özellikle Güney Kıbrıs, vokalindeki problemler sebebiyle zor anlar yaşadı. Aynı şekilde Belçika’ya da provası sebebiyle elenecek ülke olarak bakılıyordu. Fakat ikisi de sürpriz biçimde finalde yer aldı. Şov haftasında İsrail’in yer aldığı ilk yarı finalde arenadaki bir seyirci protestoda bulundu ve alandan uzaklaştırıldı. Arena girişinde, komşu evlerde de Filistin bayrakları asıldığı görüldü. Şehirde de “No Stage For Genocide” adında gösteriler düzenlendi.
İDDİALAR
İkinci yarı final perşembe akşamı sonrası bahislerde Bulgaristan tırmanmaya başladı. Sosyal medyada ortaya atılan bir iddia kafaları karıştırdı. Avrupa Yayın Birliği’nin (EBU) 2. yarı final sonrası Bulgaristan yayıncı kuruluşu BNT’yi aradığı ve önümüzdeki yıl ev sahipliği için hazır olup olmadığı konusunda görüş aldığı haberi yayılmaya başladı. Açıkçası Bulgaristan kazanacak ülkeler arasında gösterilmediği için bu iddia benim açımdan çok da dikkate alınmamıştı.
Final anında ise oylama başladığında hepimiz için beklenmedik anlar yaşandı. Önce açıklanan jüri oylarında Bulgaristan çoğu ülkeden 12 puanları toplayarak jüri birincisi oldu. Ardından da halk oyunda da en yüksek puanı toplayarak yarışmayı zirvede tamamladı. Açıkçası jürinin önceki yıllarda verdiği kararlara bakınca şarkı, başarılı olsa da çok jüriye oynayacak bir şarkı olarak durmuyordu. İşte tam burada bazı görüş ayrılıkları mevcut. Kimisi EBU’nun İsrail katılım oylamasında yaptığı bazı değişiklikleri referans gösterdi. Ülkelerde yer alan jüri sayıları artırılmış ve daha genç ağırlıklı kadrolar oluşturulmuştu. Hatta bu sebeple, görece kötü performansı olup yine de yüksek tempolu ve coşturan şarkilerin finale çıktığı söylendi.
Diğer bir kesim ise bu durumun bu kadar masum olmadığını savunuyordu. Normalde yarı finallerin detaylı sonuçları, finaldeki oylamayı etkilememesi açısından gizli tutulur. Sonuçlar finalden sonra detaylarıyla açıklanır. Finalden sonra açıklanan 2. yarı final sonuçlarına baktığımızda, Bulgaristan’ın kendi yarı finalinde jüri 5.’si olduğunu ve halk oylamasında 1. olduğunu görüyoruz. İşte tam bu noktada yarı finalde ortaya çıkan dedikodu anlamlandırılmaya başlanıyor. Halk oylamasında yüksek puan alan Bulgaristan’ın, EBU tarafından jüri oylarına müdahale ettirilerek (ya da sadece yüksek puan aldığı bilgilendirilerek) finalde jüri birincisi yaptırıldığı iddia ediliyor. Bunun sebebi de yarışmanın akıbeti için İsrail’in kazanmasının Avrupa Yayın Birliği’nin de işine gelmemesi. Hem bu durumun İsrail açısından da bir “güvenli alan” olduğu söyleniyor. Önümüzdeki sene kendi sponsorluğu ile geri dönen bir ülkede yapılan yarışmada rahat edecekleri aşikar.
Finaldeki halk oylamasında ilk 4 sıraya baktığımızda: Bulgaristan, Romanya, İsrail ve Moldova. Yani İsrail ve sponsorlukla geri dönen üç ülke. Bir diğer ilginç ayrıntı ise İsrail karşıtı olarak yarışmada yer alan ve favori olarak gösterilen Finlandiya’nın ilk 5’e bile girememesi. Ve diğer bir İsrail karşıtı söylemlerde bulunan İsveç temsilcisi Felicia’nın, İsveç’e en kötü sonuçlarından birini getirmesi.
BANGARANGA
Sonuç olarak Bulgaristan’ın en ünlü sanatçılarından Dara, “Bangaranga” şarkısı ile yarışmayı kazandı. Kendi açıklamasına göre Bulgaristan’daki Kuker geleneğinden ilham alan bir şarkı. Surva adı verilen festivallerde insanlar Kuker kostümü giyinip kötü ruhları ve şeytanları kovduklarına inandıkları bir ritüel gerçekleştiriyorlar.
Şarkı ilk açıklandığında Bulgaristan’ın muhafazakâr kesimi tarafından olumsuz eleştiriler başladı. Dara, gelen büyük eleştiriler sebebiyle hayatından endişe ettiğini açıkladı. Dara Türk medyasına da oldukça yakın davrandı. Bunun bir sebebi de eşinin Türk kökenli olması ve sık sık ülkemizi ziyaret etmesi. Önümüzdeki sene Türkiye’yi de mutlaka yarışmada görmek istediğini vurguladı.
ÖNEMLİ NOTLAR
- Bulgaristan 2005 yılından itibaren yarışmaya katıldığından beri ilk kez kazandı. (Bunda son yıllarda meydana gelen Euro ve Schengen
“Lordi, 20. yıl kutlama performansı sergilerken” bölgesi muhabbetleri de var.)
-
2008 yılından sonra ilk kez yarışma Balkanlara dönmüş oldu.
-
2017 yılından beri ilk kez jüri ve halk aynı şarkıda birleşti.
-
Bahisler bu sene de büyük bir çöküş yaşadı. Son 9 yılın bahis oranı en düşük kazananı oldu (%1).
-
Avustralya 10 seneden sonra Top 5’e girebildi.
-
Moldova’da komşu Romanya’ya verilen düşük jüri oyu sonrası yayıncı kuruluşta istifalar yaşandı.
SENEYE NE OLACAK?
Seneye yarışma, şehir kapasitesi ve şartları sebebiyle çok büyük olasılıkla Sofya’da olacak. Komşu ülkeler de yeniden heyecanlanmaya başladı. Kuzey Makedonya yeniden yarışmaya dönebileceği sinyalini verdi. Yakınlık sebebiyle ülkemizden de seyirci olarak gitmek isteyen çok kişi olacaktır. Onlar için de ufak bir bilgilendirme yapayım:
Yarışmada 9 şov için bilet satışı genelde 3 dalga halinde satışa çıkıyor. Canlı 3 şova bilet bulmak bir tık zor olsa da geri kalan seyircili provalara (jüri şovları vs.) bilet almak daha kolay oluyor. Bunun için de çeşitli adımlar var. Öncelikle Eurovision’un resmi sitesinde fan hesabı açmak ve sonrasında ilan edildiği tarihlerde maile gelen kodu aktive etmek gerekiyor.
Bilet alamayanlar da Eurovillage denilen dev ekranların kurulduğu alanda canlı şovları ücretsiz bir şekilde takip edebiliyor. Yine buralarda yarışmalar, aktiviteler ve hem o senenin hem de eski temsilcilerin sahne aldığı konserler düzenleniyor. Geceleri ise Euroclub adı verilen, sadece Eurovision şarkılarının çaldığı resmi bir gece kulübü belirleniyor. Bir hafta boyunca bilet satın alarak buraya da giriş sağlanabiliyor. Buralarda da yine eski ve yeni temsilciler sahne alıyor.
