Müziğin farklı türleri arasında bir köprü görevi gören bas gitar, popüler kültürde çoğu zaman insanların duymadığı bir enstrüman olarak dalga konusu olmuştur. Çünkü gitarların, baterinin, vokallerin ve diğer seslerin arasında bası ayırt edebilmek, müzik kulağınız yoksa gerçekten zor olabilir. Bu durum, Spotify ve Apple Music gibi platformlarda dinlediğiniz bir şarkıda ya da çok sevdiğiniz bir grubun konserinde rahatlıkla karşınıza çıkabilir.
Kayıtlarda uygulanan mix–mastering süreci ve mekanlardaki ses sistemleri, çoğu zaman basın duyulmasını zorlaştıran unsurların başında gelir. Ancak öyle şarkılar vardır ki, sanki basın özellikle duyulması için aranje edilmiş hissi verir. Popüler örnekler arasında The Chain, Feel Good Inc. ve Transmission sayılabilir.
Fleetwood Mac’i kimi Rumours albümüyle, kimi ise grup içi dramlarla tanıyor. Oysa The Chain, son dönemde TikTok ve Instagram’da videolar için oldukça popüler bir seçim haline gelmiş durumda. Ve neredeyse herkes, bas ve baterinin baş başa kaldığı o bölümü unutamıyor (03:04–04:30).
Şarkının bas partisyonu, sadeleştirilmiş haliyle şu şekilde:
Bakıldığında, sadece beş notadan (la, si, do, sol, mi) oluşan son derece basit bir bas partisyonu. Bas gitarı ilk kez öğreniyorsanız, bu partisyonu çalışmak sizin için oldukça ideal olacaktır. Bas gitarı net bir şekilde duyabiliyor olmanızın yanı sıra, bas ve bateri birlikte paralel biçimde yükselerek parçanın sonuna kadar o coşkunluğu koruyor.
Bu bas partisyonunun bir diğer güzel tarafı ise, çalarken üzerine rahatlıkla doğaçlama yapabilmeniz için alan tanıması. Bu kadar sade bir yapıda bile, seyirci dahil olmak üzere icra eden müzisyenlerin adeta çıldırması boşuna değil.
Blur grubundan tanıdığımız Damon Albarn’ın projesi Gorillaz’ın çok ünlü şarkısı Feel Good Inc., 2000’ler müziğine damga vurmuş bir bas partisyonuna sahip. Bas gitar öğrenirken öğrencilerin sıkça tercih ettiği bu partisyonun tabı ise şu şekilde:
Altı notadan (mi bemol, fa, sol bemol, la bemol, si bemol, si) oluşan bu partisyon, çalması oldukça kolay olmasına rağmen parçada bateriyle ritmi sıkı sıkıya tutan; yabancı tabiriyle güçlü bir groove oluşturan, ders niteliğinde sade bir bas yazımı sunuyor. Kayıtta bu partisyonu çalan Morgan Nicholls’ın icra tarzı da bu bas çizgisinin akıllara kazınmasında önemli bir rol oynuyor. Feel Good Inc., sadeliğin müzikte ne kadar cezbedici ve kalıcı olabileceğini açıkça gösteren şarkılardan biri.
Sıradaki örnek ise bir hayli şaşırtıcı; çünkü sadece üç notadan (do, re, la) oluşuyor. Aramızdan çok erken ayrılan Ian Curtis’in post-punk grubu Joy Division, Transmission ile sahnede seyircisini adeta coşturan bir etki yaratıyor. Joy Division’ın küllerinden doğan New Order’ın kurucularından, aynı zamanda Joy Division’ın eski basçısı Peter Hook, bu basit ama fazlasıyla akılda kalıcı bas partisyonunun yaratıcısı. Bu partisyon, şarkı boyunca (0:00–03:37) neredeyse hiç değişmeden devam ediyor.
Bu şarkı gerçekten de dinleyiciyi içine alıyor. Takip etmesi oldukça kolay bir bas partisyonuna sahip. Bunun sebeplerinden biri, şarkı boyunca diğer enstrümanların ve vokalin yarattığı doluluk hissi olabilir. Bu durum yalnızca Joy Division’a özgü değil; yukarıda değindiğimiz Fleetwood Mac ve Gorillaz’da da oldukça sağlam altyapılar görüyoruz. Bas partisyonlarının sade tutulmasının temel sebeplerinden biri de tam olarak bu.
Altyapı bu kadar doluyken, daha komplike bas partisyonları genel yapıyı kalabalıklaştırabilir ve dinleyici için yorucu hale gelebilir. Çünkü bas gitarın temel görevi, baterinin verdiği ritimle gitar ve vokalin oluşturduğu melodiyi bir köprü gibi birbirine bağlamaktır. Bu yüzden karmaşık bas partisyonları, ancak altyapının daha sade olduğu şarkılarda kendine rahatça yer bulabilir.
Buna örnek olarak Attention, The Lesson ve Dean Town gösterilebilir. Bu parçalarda bas gitarı net bir şekilde duyarsınız; ancak partisyonları takip etmek, bahsettiğimiz sade örneklere kıyasla çok daha fazla dikkat ister.
Bir bas partisyonu ister kolay ister zor, ister sade ister komplike olsun, müziğin vazgeçilmez unsurlarından biri olduğunu her zaman hatırlatır. YouTube, Instagram ya da TikTok gibi platformlarda sevdiğiniz bir parçayı bas kanalı olmadan dinlediğinizde, müziğin ve dinleme deneyiminizin ne kadar değiştiğini fark etmeniz uzun sürmeyecektir.
Şarkılar:
Fleetwood Mac – The Chain https://www.youtube.com/watch?v=xwTPvcPYaOo
Gorillaz – Feel Good Inc. https://www.youtube.com/watch?v=HyHNuVaZJ-k
Joy Divison – Transmission https://www.youtube.com/watch?v=6dBt3mJtgJc
